ඔයා ඉපදුණේ 1996ත් 2006ත් අතර නම්, කේන්දරය සකස් කරන විට උපන් දිනය හා වේලාව සමඟ තවත් දෙයක් පරීක්ෂා කළ යුතුයි. ඒ, එදා උපන් වේලාව සටහන් කළේ කුමන ඔරලෝසු වේලාවකට අනුවද යන්නයි. මේ කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ නිල වේලාව වෙනස් වූ නිසා, එකම උපන් වේලාව වැරදි කාල කලාපයකට අනුව ගණනය කළොත් කේන්දරයේ වෙනස්කම් ඇතිවිය හැකියි. එහෙත් ඒ වසර අතර උපන් හැමෝගේම ලග්නය වැරදියි කියා ඉන් අදහස් වෙන්නේ නැහැ.
අම්මාට මතක වේලාව එකක්. උපන් වේලාව ලියා තිබෙන සටහනේ ඇත්තේ තවත් එකක්. පැරණි කේන්දරයේ වේලාව ඊටත් වෙනස්. මෙහෙම වුණාම “මගේ හරි ලග්නය මොකක්ද?” කියන ප්‍රශ්නය ඇතිවීම පුදුමයක් නොවෙයි. මේ වෙනස තේරුම් ගන්න නම්, මුලින්ම අපි කේන්දරයෙන් මඳක් ඈත් වී රටේ ඔරලෝසුවට සිදු වූ දේ බලමු.
1996දී ශ්‍රී ලංකාවේ ඔරලෝසුව ඉදිරියට දැම්මේ ඇයි?
1996 වේලා වෙනසට ප්‍රධාන පසුබිම වුණේ රට මුහුණ දුන් දැඩි විදුලි අර්බුදයයි. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ 1996 වාර්ෂික වාර්තාව අනුව, මාර්තු 22 සිට විදුලි කප්පාදු ක්‍රියාත්මක වූ අතර, ඇතැම් අවස්ථාවල දිනකට පැය අටක් දක්වා විදුලිය කපා හැරුණා. ජලවිදුලි ජලාශවල ජල මට්ටම් අනුව කප්පාදු කාලය වෙනස් කිරීමටත් සිදු වුණා. විදුලි පරිභෝජනය අඩු කිරීමට ගත් ක්‍රියාමාර්ග අතර දිවා ආලෝකය වැඩිපුර භාවිත කළ හැකි ලෙස වේලාව වෙනස් කිරීමත් තිබුණා. මූලාශ්‍රය: ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ 1996 වාර්ෂික වාර්තාව.
එවකට චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග ජනාධිපතිනියගේ පාලන සමයේ ගත් මේ තීරණයේ අදහස වුණේ, දෛනික වැඩකටයුතු දවසේ ආලෝකය තිබෙන කාලයට වඩාත් ගළපා ගැනීමයි. ඔරලෝසුව ඉදිරියට දැමීමෙන් හිරු කලින් පායන්නේ නැහැ. වෙනස් වන්නේ පාසලට, කාර්යාලයට හා අනෙකුත් වැඩවලට අප පිටත් වන වේලාවයි. මූලාශ්‍රය: 2006දී පළ වූ සමකාලීන පුවත් වාර්තාව.
1996 සිට 2006 දක්වා වේලාව වෙනස් වුණේ කොහොමද?
1996 මැයි 25 වැනිදා මධ්‍යම රාත්‍රියේ ඔරලෝසුව පැයකින් ඉදිරියට තැබුණා. එතෙක් පැවති UTC+05:30 වෙනුවට UTC+06:30 භාවිතයට පැමිණියා. මෙහි UTC කියන්නේ ලෝකයේ වේලා සැසඳීමට භාවිත කරන කාල ප්‍රමිතියයි. UTC+06:30 යන්නෙන් අදහස් වන්නේ එම ප්‍රමිතියට වඩා පැය හයහමාරක් ඉදිරියෙන් පවතින වේලාවක් බවයි. මූලාශ්‍රය: 1996 ශ්‍රී ලංකා වේලා වෙනස්කම්.
ඉන්පසු 1996 ඔක්තෝබර් 26 වැනිදා අලුයම 12.30ට ඔරලෝසුව විනාඩි 30කින් ආපසු හරවා 12.00 ලෙස සකස් කළා. එවිට නිල වේලාව UTC+06:00 බවට පත්වුණා. 2006 අප්‍රේල් 15 වැනිදා අලුයම 12.30ට නැවත විනාඩි 30කින් ඔරලෝසුව ආපසු හැරවීමෙන් UTC+05:30 ක්‍රමයට පැමිණියා. මෙම වෙනස්කම් IANA කාල කලාප දත්තගබඩාවේ Asia/Colombo වාර්තාවේද දැක්වෙනවා. මූලාශ්‍රය: IANA කාල කලාප දත්ත.
ඒ නිසා “1996–2006 අතර උපන්නා නම් විනාඩි 30ක් අඩු කරන්න” කියන පොදු උපදෙස ප්‍රමාණවත් නැහැ. 1996 මැයි වෙනසට පෙර උපන් කෙනෙකුටත්, පැයක වෙනස පැවති කාලයේ උපන් කෙනෙකුටත්, පැය භාගයක වෙනස පැවති කාලයේ උපන් කෙනෙකුටත් එකම ගණනය යොදන්න බැහැ. 2006 අප්‍රේල් වෙනසෙන් පසු උපන් අයත් වෙන් කර හඳුනාගත යුතුයි.
මේ තීරණය ගැන මතභේද ඇති වුණේ ඇයි?
රටක වේලාව වෙනස් කිරීම ගෙදර ඔරලෝසුවේ කටු දෙකක් හැරවීම තරම් සරල දෙයක් නොවෙයි. පාසල් දරුවන්ගේ ගමන්, වැඩ කරන අයගේ දිනචරියාව, ව්‍යාපාරික සම්බන්ධතා හා ආගමික කටයුතු ඒ සමඟ බැඳී තිබෙනවා. 1996දී කළ පැයක වෙනසට විරෝධතා ඇති වූ අතර, එම වසරේ ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඉදිරියට තැබූ පැයෙන් අඩක් ආපසු හරවනු ලැබුවා. මූලාශ්‍රය: The Sunday Times, 2006 මාර්තු 19.
2006දී මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයාගේ පාලන සමයේ පැරණි වේලාවට ආපසු යෑමේ තීරණයට දරුවන් අඳුරේ පාසල් යෑම ගැන දෙමාපියන් කළ පැමිණිලිද පසුබිම් වුණා. එහෙත් එයට සියලු දෙනා එකඟ වුණේ නැහැ. ආතර් සී. ක්ලාක් සහ මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න වැනි අය සවස විදුලි භාවිතය වැඩිවිය හැකි බවත්, නිතර වේලාව වෙනස් කිරීමෙන් අපහසුතා ඇතිවිය හැකි බවත් පෙන්වා දුන්නා. එම පුවත් වාර්තාවේම ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ එවකට සාමාන්‍යාධිකාරීවරයා පැය භාගයක වෙනසෙන් උපරිම ඉල්ලුම් කාලයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් නොවනු ඇතැයි අදහස් දක්වා තිබුණා. ඒ අනුව මෙය එකම මතයක් පැවති තීරණයක් ලෙස විස්තර කිරීම නිවැරදි නැහැ. මූලාශ්‍රය: එවකට පළ වූ පක්ෂ–විපක්ෂ අදහස්.
උපන් වේලාව වැරදිද, නැත්නම් එය කියවන ක්‍රමයද වැරදි?
එදා පැවති නිල ඔරලෝසුවට අනුව සටහන් කළ උපන් වේලාවක්, අද වේලාවට වඩා වෙනස් වූ පමණින් වැරදි සටහනක් වෙන්නේ නැහැ. ගැටලුව ඇති වන්නේ එම වේලාව අයත් කාල කලාපය නොසලකා ගණනය කිරීමේදීයි. “සැබෑ වේලාව” සහ “වැරදි වේලාව” ලෙස මෙය දෙකට බෙදනවාට වඩා, එකම උපන් මොහොත වෙනස් කාල ප්‍රමිතීන් යටතේ වෙනස් අංකවලින් දැක්වෙන බව තේරුම් ගැනීම වැදගත්.
පැහැදිලි කිරීම සඳහා පමණක් උදාහරණයක් ගනිමු. 2001 වසරේ නිල UTC+06:00 ඔරලෝසුව අනුව රාත්‍රී 8.00ට උපන් කෙනෙකුගේ එම උපන් මොහොත, UTC+05:30 ක්‍රමයෙන් දැක්වෙන්නේ රාත්‍රී 7.30 ලෙසයි. ඒ උපන් මොහොතම UTC අනුව පස්වරු 2.00යි. මෙහි වෙනස් වී ඇත්තේ වේලාව ලියන ක්‍රමය මිස ඒ පුද්ගලයා උපන් මොහොත නොවෙයි.
කේන්දරය ගණනය කරන පද්ධතිය උපන් දිනයට අදාළ ඓතිහාසික කාල කලාපය නිවැරදිව යොදනවා නම්, එයට මුල් ඔරලෝසු වේලාව ඇතුළත් කිරීම ප්‍රමාණවත් විය හැකියි. එවැනි පද්ධතියකට ඇතුළත් කිරීමට පෙර ඔබම විනාඩි 30ක් අඩු කළොත්, එකම වේලා වෙනස දෙවරක් යෙදීමේ වරද ඇතිවිය හැකියි. ඒ නිසා භාවිත කරන ගණන ක්‍රමය දැන නොගෙන වේලාව අඩු කරන්න එපා.
විනාඩි 30ක වෙනසකින් ලග්නය වෙනස් වෙන්න පුළුවන්ද?
ජ්‍යොතිෂ ගණනය තුළ එසේ විය හැකියි. එහෙත් එය සෑම කෙනෙකුටම අනිවාර්යයෙන් සිදුවන්නේ නැහැ. ලග්නය ගණනය කිරීමේදී උපන් මොහොත සහ උපන් ස්ථානය වැදගත් වෙනවා. ගණනය කළ ලග්නය රාශියක සීමාවට ආසන්න නම්, වේලාවේ වෙනසක් නිසා එය වෙනත් රාශියකට මාරු විය හැකියි. රාශි ලග්නය නොවෙනස්ව තිබුණත් අංශකය හෝ නවාංශක ලග්නය වැනි ගණනයන් වෙනස් විය හැකියි.
එබැවින් පැරණි කේන්දරයක සහ අලුත් කේන්දරයක ලග්න දෙකක් තිබෙනවා නම්, එකක් වහාම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම වෙනුවට දෙකම සකස් කළ ආකාරය බලන්න. උපන් වේලාව දැනටමත් පරිවර්තනය කර තිබුණාද, උපන් ස්ථානය එකමද, කාල කලාපය හා අයනාංශය එකමද යන්න පරීක්ෂා කළ යුතුයි. මෙහි විස්තර කරන්නේ ජ්‍යොතිෂ ක්‍රමය තුළ ගණනයන් වෙනස් විය හැකි ආකාරයයි; එය ජ්‍යොතිෂ අනාවැකි විද්‍යාත්මකව තහවුරු කිරීමක් නොවෙයි.
වේලාව වෙනස් කළ රාත්‍රියක උපන්නා නම්?
1996 මැයි 25 වැනිදා ඔරලෝසුව මධ්‍යම රාත්‍රී 12.00 සිට අලුයම 1.00ට ඉදිරියට ගියා. එසේම 1996 ඔක්තෝබර් 26 සහ 2006 අප්‍රේල් 15 දිනවල ඔරලෝසුව ආපසු හැරවූ නිසා මධ්‍යම රාත්‍රියෙන් පසු මුල් පැය භාගයේ වේලා නැවත දැක්වුණා. ඒ රාත්‍රීවල උපන් අයගේ සටහන් සඳහා දිනය පමණක් බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවෙන්න පුළුවන්. වෙනසට පෙරද පසුද යන්නත්, රෝහලේ හෝ අදාළ ස්ථානයේ ඔරලෝසුව සකස් කළ ආකාරයත් තහවුරු කරගත යුතුයි. මූලාශ්‍ර: 1996 වෙනස්කම්, 2006 වෙනස.
එදා සියලු ප්‍රදේශ හා ආයතන එකම වේලා භාවිතයක් අනුගමනය කළා කියා උපකල්පනය කරන්නත් බැහැ. LTTE පාලනය යටතේ තිබූ ප්‍රදේශවල පැරණි වේලාව දිගටම භාවිත කළ බව සමකාලීන පුවත් වාර්තාවල සඳහන් වෙනවා. එවැනි ප්‍රදේශයක උපතක් නම්, නිල ජාතික කාල කලාපයට අමතරව අදාළ ලේඛනය සකස් කළ ස්ථානයේ භාවිතයද පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍යයි. මූලාශ්‍රය: The Sunday Times, 2006 මාර්තු 26.
ඔබේ උපන් වේලාව තහවුරු කරගන්නේ කොහොමද?
මුලින්ම උපන් වේලාව සඳහන් මුල් ලේඛනය, තිබේ නම් රෝහල් සටහන සහ පැරණි කේන්දරය එකට බලන්න. පවුලේ අය දන්නා වේලාවත් සටහන් කරගන්න. ඉන්පසු කේන්දරය සකස් කරන අයට “මේ ලියා තිබෙන්නේ එදා ඔරලෝසු වේලාවද, දැනටමත් වෙනස් කළ වේලාවක්ද?” සහ “ඔබේ ගණනයේදී එදා කාල කලාපය ස්වයංක්‍රීයව යොදනවාද?” යන ප්‍රශ්න දෙක ඉදිරිපත් කරන්න.
මුල් වේලාව කපා වෙනත් වේලාවක් ලිවීම වෙනුවට, මුල් සටහන හා ගණනයට භාවිත කළ වේලාව වෙන වෙනම තබාගන්න. පරිවර්තනයක් කළා නම් එයට හේතුවත් සටහන් කරන්න. තොරතුරු ප්‍රමාණවත් නැත්නම් එම අවිනිශ්චිතතාව පිළිගැනීම, අනුමානයකට “නිවැරදි උපන් වේලාව” කියා නම තැබීමට වඩා වගකීම් සහගතයි.
ඔයා 1996–2006 අතර උපන්නා නම් බිය විය යුතු නැහැ. කළ යුත්තේ ඔබේ උපන් සටහන නිවැරදි පසුබිම තුළ කියවීමයි. උපන් වේලාව ගැන සැකයක් තිබේ නම්, තිබෙන ලේඛන සහ කලින් කළ වේලා සංශෝධන පිළිබඳ විස්තර සමඟ සුහද ජ්‍යොතිෂ කණ්ඩායමෙන් විමසන්න. ඔබේ කේන්දරය ගැන නිගමනයකට එන්න පෙර, එය ගණනය කිරීමට යොදාගත් වේලාව පැහැදිලි කරගනිමු.
